Cùng chung tay góp sức vào kinh tế nền tảng

Phát triển thời đại số

Jili com nhà cái nền tảng là hoạt động kinh tế và xã hội tạo nên dựa trên các hạ tầng nhất định mà mặc định được hiểu là các hạ tầng kỹ thuật số. Các nền tảng như vậy thường là những người kết nối trực tuyến hoặc các khung công nghệ. Hiện, mô hình này đang phát triển mạnh trên thế giới bởi những lợi ích mang lại như: tăng năng suất, giảm chi phí, thuận lợi, nhanh chóng cũng như gia tăng sự linh hoạt của thị trường lao động.

Tại Việt Nam, mô hình kinh tế nền tảng được đánh giá có nhiều tiềm năng để phát triển nhờ vào lực lượng dân số trẻ cao, số lượng người sử dụng internet chiếm đến 45% dân số, 28% dân số tham gia mua hàng trực tuyến.

Trong thập kỷ qua mô hình kinh tế nền tảng (Digital Platform Economy) phát triển mạnh mẽ trên thế giới và thâm nhập sâu rộng vào Việt Nam. Trong giai đoạn đầu mô hình này nhận được sự ủng hộ tích cực của nhiều bên liên quan, các chính phủ cũng ít can thiệp vào hoạt động của các doanh nghiệp cung cấp nền tảng số.

Sự ra đời của website Vatgia.com vào năm 2006 đánh dấu sự xuất hiện của kinh tế nền tảng tại Việt Nam và đến nay, đã có thêm hàng chục nền tảng khác cùng phát triển. Người ta biết đến Tiki, Lazada trong ngành thương mại điện tử, Uber, Grab trong vận tải, hay Airbnb, Agoda, Traveloka trong ngành du lịch,…

Tuy nhiên để kinh tế nền tảng thực sự phát triển ở Việt Nam, vẫn còn nhiều thách thức mà một trong số đó là kiểu tư duy tập trung vào lợi ích cá nhân thay vì cùng hợp tác để lớn mạnh.

Mô hình kinh tế nền tảng đòi hỏi tư duy ứng xử mới

Cần từ bỏ kiểu lợi ích cá nhân

Một trong những đặc thù của nền kinh tế nền tảng là phải xây dựng được những đối tác, quan hệ trên lợi ích chung để xây dựng hệ sinh thái phát triển.

“Nói đến kinh tế nền tảng, điều kiện tiên quyết là phải xây dựng hệ sinh thái với các mối quan hệ đối tác tin cậy, sòng phẳng, cùng sống trên một con thuyền, cùng gắn kết lợi ích và có lòng tin với nhau. Chỉ cần một đối tác mắt xích không thực hiện đúng vai trò, toàn bộ hệ thống sẽ có nguy cơ sụp đổ vì có hiệu ứng dây chuyền”, ông Vũ Tú Thành, Phó giám đốc khu vực ASEAN thuộc Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ-ASEAN chia sẻ.

“Ở Việt Nam, chưa có tư duy đó. Người ta hay nghĩ đến lợi ích cá nhân trước mắt, cục bộ hơn là lợi ích lâu dài. Từ người tiêu dùng đơn lẻ, đến doanh nghiệp cho đến tổ chức đều chưa tư duy được mình đang ngồi trên cùng con thuyền và mỗi hành động thu vén cho lợi ích cá nhân sẽ là hành động chọc thủng con thuyền đó”.

Ở góc độ văn hoá, chuyên gia Thành cho rằng, các tổ chức, cá nhân cần ý thức được muốn có lợi, hãy nhìn lâu dài.

Củng cố hạ tầng chính sách

Ông Trần Trọng Tuyến , Tổng Thư ký Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam cho rằng, bên cạnh những tác động tích cực, kinh tế nền tảng cũng đem đến những thách thức không nhỏ đối với nền kinh tế Việt Nam. Trước hết, các mô hình kinh tế nền tảng đã định hình lại nhiều thị trường khác nhau, gây ảnh hưởng, thậm chí phá vỡ nhiều mô hình kinh doanh truyền thống.

Sau một thời gian hoạt động, mô hình kinh tế nền tảng đã dần bộc lộ một số khiếm khuyết cần đến sự can thiệp của Nhà nước, để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, người lao động, chống thất thu thuế với các nhà cung cấp dịch vụ xuyên biên giới…

Cũng theo ông Tuyến, mặc dù tồn tại những thách thức từ mô hình kinh tế nền tảng, tuy nhiên, hệ thống chính sách pháp luật hiện tại của Việt Nam dường như chưa có một sự tiếp cận chính sách và ứng xử nhất quán, cũng như đang gặp phải nhiều khó khăn trong việc xây dựng các quy định đối với các mô hình kinh tế mới này.

Từ thực tế đó, theo khuyến nghị của PGS, TS. Ngô Trí Long, sự phát triển của mô hình kinh tế nền tảng là xu thế khách quan và không thể đảo ngược, do đó, việc xây dựng một môi trường chính sách thuận lợi cho kinh tế nền tảng phát triển là cần thiết, cũng như góp phần làm tiền đề và động lực giúp Việt Nam tiến gần hơn tới các mục tiêu phát triển mới, bắt kịp cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.

Nguyễn Ngân