Hút thuốc lá và nguy cơ mắc bệnh lý tim mạch

Hằng năm, vào ngày 31/5, Tổ chức Y tế Thế giới và các thành viên tổ chức Ngày Thế giới không thuốc lá để nêu bật nguy cơ về sức khoẻ và các nguy cơ khác liên quan đến việc sử dụng thuốc lá; vận động các chính sách hiệu quả để giảm thiểu mức tiêu thụ thuốc lá.

Năm 2018, Tổ chức Y tế thế giới chọn chủ đề Ngày Thế giới không thuốc lá (31/5) là “Thuốc lá và bệnh tim mạch” để thông tin tới cộng đồng mối liên hệ giữa việc sử dụng thuốc lá và các bệnh tim mạch. Tổ chức Y tế thế giới cũng kêu gọi các quốc gia cần có những hành động kịp thời và hiệu quả nhằm làm giảm nguy cơ mắc và tử vong do các bệnh về tim mạch liên quan đến sử dụng thuốc lá.

Mỗi năm, Việt Nam có khoảng 40.000 ca tử vong liên quan đến sử dụng thuốc lá. (Ảnh: TB)

Ngày Thế giới không thuốc lá năm 2018 là dịp để đưa ra hàng loạt sáng kiến và cơ hội trên toàn cầu hướng tới phòng, chống tác hại của thuốc lá đối với sức khoẻ cộng đồng, đặc biệt là gây tử vong và bệnh tật cho hàng triệu người trên thế giới. Các hành động này bao gồm Mít tinh cấp cao về Dự phòng và kiểm soát các bệnh không lây nhiễm tại Đại hội đồng Liên hợp quốc lần thứ III, được tổ chức vào năm 2018, nhằm áp dụng các sáng kiến giảm thiểu bệnh và tử vong liên quan đến tim mạch và cải thiện chăm sóc điều trị bệnh.

Ở Việt Nam, năm 2018, Bộ Y tế tổ chức Tuần lễ quốc gia không thuốc lá từ ngày 25 – 31/5/2018 nhằm nâng cao nhận thức về mối liên quan giữa thuốc lá và các loại bệnh tim mạch khác, bao gồm đột quỵ là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới. Chiến dịch cũng kêu gọi hành động và các biện pháp dành cho đối tượng then chốt, bao gồm chính phủ và người dân để hạn chế các nguy cơ về sức khoẻ tim mạch do thuốc lá gây ra.

Theo ước tính từ cuộc Điều tra hút thuốc ở người trưởng thành (từ 15 tuổi trở lên) năm 2015 (GATS 2015) tại Việt Nam, tỷ lệ hút thuốc lá ở nam giới là 45,3%, ở nữ giới là 1,1%, tổng cộng có trên 15 triệu người lớn hiện đang hút thuốc lá, thuốc lào. Điều tra tình hình hút thuốc lá ở thanh thiếu niên (GYTS) Việt Nam thấy 60,7% học sinh bắt đầu hút thuốc lá khá sớm (7-13 tuổi). Bên cạnh đó, 53,5% người không hút thuốc (28,5 triệu người lớn) phơi nhiễm với khói thuốc tại nhà; 36,8 % người không hút thuốc, làm việc trong nhà (5,9 triệu người lớn) phơi nhiễm với khói thuốc tại nơi làm việc (2015).

Mỗi năm, Việt Nam có khoảng 40.000 ca tử vong liên quan đến sử dụng thuốc lá. Điều này có nghĩa là mỗi ngày có hơn 100 người chết vì những bệnh do hút thuốc gây nên. Con số này sẽ tăng lên thành 70.000 người một năm vào năm 2030.

Theo Tổ chức Y tế thế giới, tử vong do các bệnh không lây nhiễm hiện đang chiếm tới 73% tổng số ca tử vong do bệnh tật và thương tích tại Việt Nam, trong đó, sử dụng thuốc lá là một trong những nguyên nhân chính gây ra các bệnh không lây nhiễm.

Cũng theo điều tra tình hình sử dụng thuốc lá trên người trưởng thành ở Việt Nam, số tiền người dân Việt Nam chi ra để mua thuốc lá là 31 nghìn tỉ đồng. Bên cạnh đó, tổng chi phí điều trị và tổn thất do mất khả năng lao động vì ốm đau và tử vong sớm do 5 nhóm bệnh trong số 25 bệnh do thuốc lá gây ra là ung thư phổi, ung thư đường tiêu hoá – hô hấp trên, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, nhồi máu cơ tim, đột quỵ là hơn 23 nghìn tỷ đồng mỗi năm.

Theo đó, việc sử dụng thuốc lá ở nước ta không những gây tổn thất về Jili999 Game bài nhiều người chơi nhất mà còn gây tổn thất kinh tế, góp phần gia tăng tình trạng nghèo đói.

Theo các chuyên gia y tế, hút thuốc lá là yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến làm tăng nguy cơ mắc và tử vong do các bệnh lý tim mạch như xơ vữa động mạch, bệnh lý mạch vành, bệnh lý mạch máu não, bệnh động mạch ngoại biên, rối loạn nhịp tim, phình tách động mạch chủ. Các nguy cơ này tăng lên tỷ lệ thuận với khối lượng thuốc hút và thời gian hút thuốc.

Nghiên cứu tại Mỹ cho thấy nguy cơ mắc bệnh lý mạch vành ở những người đang hút thuốc thay đổi từ 1,24 lần đối với những người hút dưới 10 điếu thuốc/ngày, đến 1,56 lần với những người hút thuốc từ 10-20 điếu/ngày và 1,76 đối với người hút từ 20-40 điếu/ngày, cao nhất là 1,94 lần với những người hút từ 40 điếu thuốc/ngày trở lên.

Nguy cơ mắc bệnh lý tim mạch, thậm chí nhồi máu cơ tim cấp, tăng ngay cả khi chỉ hút với số lượng rất ít dưới 5 điếu thuốc mỗi ngày. Dù chỉ hút 1 điếu thuốc mỗi ngày cũng làm tăng nguy cơ bệnh mạch vành lên 50% và tăng nguy cơ đột quỵ lên 25% so với những người không hút thuốc.

Các nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nhồi máu cơ tim tăng cao gấp 6 lần ở nữ giới và gấp 3 lần ở nam giới hút từ 20 điếu thuốc mỗi ngày so với những người không hút thuốc. Những bệnh nhân đã có bệnh mạch vành, nếu tiếp tục hút thuốc sẽ tăng nguy cơ bị nhồi máu cơ tim tái phát và tăng nguy cơ tử vong bao gồm nguy cơ đột tử vì bệnh tim mạch. Những bệnh nhân đã cai thuốc sau khi bị nhồi máu cơ tim, nguy cơ nhồi máu cơ tim tái phát sẽ giảm đi theo thời gian. Những bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim đã can thiệp mạch vành, nếu tiếp tục hút thuốc sẽ có nguy cơ tử vong cao hơn đáng kể so với những người đã cai thuốc.

Ảnh hưởng trực tiếp của hút thuốc lên sự phát triển các mảng xơ vữa động mạch đã được nhiều nghiên cứu báo cáo. Nguy cơ xơ vữa động mạch ở người hút thuốc tăng cao hơn 50% so với những người không hút thuốc, đối với những người hút thuốc thụ động nguy cơ bị xơ vữa động mạch tăng hơn 20% so với những người không hút thuốc thụ động.

Việc cai thuốc càng sớm sẽ giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, giảm nguy cơ tử vong vì các bệnh lý tim mạch. Đồng thời ở những bệnh nhân đã mắc bệnh động mạch vành việc cai thuốc sẽ giúp giảm nguy cơ biến cố mạch vành.

Dù tác hại của thuốc lá đối với sức khoẻ tim mạch đã được biết đến từ lâu, cũng như có nhiều giải pháp giảm thiểu tử vong và mắc bệnh, nhưng sự hiểu biết và quan tâm của cộng đồng về nguy cơ gây bệnh tim mạch của thuốc lá vẫn còn thấp.

Chính vì vậy, để phòng bệnh tim mạch và đột quỵ, các chuyên gia y tế khuyên mọi người dân cần: kiểm soát tốt huyết áp của mình; kiểm soát cholesterol máu; bỏ thuốc lá, hoặc không bắt đầu hút thuốc; tránh hút thuốc thụ động; ăn ít chất béo, ít muối, ăn nhiều trái cây, rau quả; giữ số cân hợp lý; vận động thường xuyên; hạn chế sử dụng rượu, bia và các chất kích thích khác; kiểm soát các bệnh khác như đái tháo đường, rối loạn chuyển hóa lipid./.

Theo Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam